https://www.youtube.com/watch?v=3ogbcKpvZAU&t=197s

Günümüzde Sandviç yapma metodu, yemek yemeyi önleyici yüz maskesi, kusma pisuarı, köpek kulağı koruyucusu gibi birçok ilginç şeyin dahi patenti alınmış vaziyette. Bunun yanında çok          basit ancak milyonlar kazandıran bazı patentler de mevcut. Örneğin; Hulahop patenti Wham-O’yu zengin etmiş, stres yayı Richard James’e 250 milyon dolardan fazla kazandırmış, smiley(gülen surat) 45dolar karşılığında patenti alınıp 50 milyon doların üzerinde para kazandırmıştır. Peki nedir bu patent ve neden önemli?

Öncelikle kısaca mevzuatımızda Sınai Mülkiyet Kanunuyla korunan patent nedir ondan bahsedelim, daha sonrasında konumuza geçelim. Patent; genel olarak bilimsel ve teknik bir buluşun ya da yeni bir buluşun uygulama alanında kullanma hakkının kime ait olduğunu gösteren resmi belgedir.

Patent Belgesi İçin Gerekli Şartlar

Bir buluşun patent belgesi alabilmesi için buluşun 3 özelliği taşıması gerekir. Bu özellikler şunlardır; 1- Buluşun yenilik getirmesi gerekir, 2- Buluş basamağı( yani buluşun ilgili olduğu alan açısından kolaylıkla çıkarılamayacak nitelikte olması gerekir) 3- Sanayiye uygulanabilir ve üretilebilir olmasıdır.

Dünya çapında yeni olan, mevcut bir teknik probleme çözümler getiren veya yolunu gösteren bir buluşun sağladığı tekel kullanım haklarına patent denir. Bu tekel kullanım hakları da patent belgesi ile gösterilir.

Patent alma ile birlikte de, başvurunun yapıldığı tarihinden itibaren 20 yıl koruma sağlanır.

Patent Alınamayacak Buluşlar

Ancak şu buluşlara Patent verilemez;

Genel ahlaka ve kamu düzenine aykırı buluşlar

Bitki veya hayvan çeşitlerine yönelik biyolojik buluşlar,

Gen dizisi veya insan bedeninin öğelerinin keşfi,

İnsan klonlama işlemleri gibi buluşlara patent verilemez.

Buluşlar genelde uzun ve zahmetli bir Ar-Ge sürecinin ardından ortaya çıkar. Haliyle zor ve maliyetli olarak elde edilen bir buluşun-patentin başka firmalar tarafından kolay yoldan kendi ürünlerine entegre edilmesi hiçbir firma tarafından hoş karşılanmaz. Patent hakkının gaspı açısından da en çok haberlere konu olan ve en çok konuşulan konulardan birisi olarak Apple-Samsung davalarını ele alacağız.

Patent savaşının bir tarafında ABD merkezli teknoloji devi Apple, diğer tarafında ise Güney Kore merkezli Samsung bulunuyor. Bugün dünyanın en büyük firmalarından birisi olan Apple 1 Nisan 1976 tarihinde herkesin bildiği gibi bir garajda kuruldu. İlk bilgisayarları MOS 6502 işlemciye sahip Apple I oldu. Ardından da şirketin kurucusu Steve Jobs şirketten kovuldu. Ancak kan kaybetmeye başlayan Apple Steve Jobs’u geri getirme kararı aldı ve Apple altın çağını bu geri dönüşün ardından yaşadı.

Samsung Korece’de “3 yıldız” manasına gelmektedir. Samsung Sanghoe tarafından 1938 yılında kurulan şirket ilk olarak kurutulmuş balık, sebze ve meyve ihracatı yapan bir şirkettir. 1969 yılında ise Samsung Elektronik şirketi kurulmuştur. İlk ürünleri P-3202 kodlu siyah beyaz televizyondur. 1979 yılında ise Samsung 1 milyon TV üretmiştir. Samsung cephesindeki ilginç bir olay ise Şirketin Başkanı Kun-Hee’nin 150 bin civarında telefon, faks makinesi ve televizyonu çalışanların önünde ateşe vermesidir. Ar-ge konusundaki eksikliklere sinirlenen Kun-Hee 50 milyon dolarlık ürünü yakmaktan çekinmemiştir.

Apple-Samsung Hukuki Mücadele

Konumuz tabi ki Apple ve Samsung’un tarihçesi değil, aralarındaki rekabetten kaynaklı olarak hukuki mücadele. Ancak Apple-Samsung arasındaki amansız rekabet sürerken, iki firmanın işbirliği de bitemiyor, yani diğer bir deyişle birbirlerine bağımlı olduklarını da söyleyebiliriz. Bu büyük iki şirket arasında süregelen rekabet ve patent davaları günümüzde de devam ediyor ve canlılığını koruyor.

Apple’ın 2007 yılında cep telefonu algılarını tamamen değiştirmesiyle aynı dönemde Samsung’un yayınladığı reklam filmiyle büyük bir kavga da başlamış oldu. Samsung bu reklamda kendi telefonu İnstinct’in İphone’dan daha hızlı olduğu yönünde algı oluşturuyor. Bu reklam da ezeli rekabetin fitilini ateşlemiş oluyor.

Şu anda hala Samsung Apple ortaklığı Samsung’un Apple’a RAM, hafıza çipseti, LCD ve OLED paneller satışından kaynaklı olarak hala inişli çıkışlı yola devam ediyor. Samsung Apple’a malzeme sağlarken, Apple da Samsung’un en büyük müşterisi konumunda. İki şirketin de birbirinden ayrılmaya niyetli oldukları aşikar olsa da kısa vadede bu ayrılığın çok mümkün görünmediğini de rahatlıkla söyleyebiliriz.

Apple- Samsung neden bağımlı

Apple, Samsung’a olan bağımlılığını bitirmek için OLED ekran yapımında, aynı zamanda Huawei ile de çalışan Çin menşeli şirket BOE Technology Group ile anlaşma yaptı. BOE teknoloji Huawe’nin Mate 20 pro modelinin ekranlarını yapmıştı. Ancak Huawei Mate 20 Pro’ların birçoğu yeşil ekran probleminden kaynaklı değişim görüyor. Apple-BOE Teknoloji Grup ortaklığının nasıl yürüyeceği ve Apple’ın Samsung’a olan bağlılığını bir nebze de olsun bitirip bitiremeyeceği ise şimdilik bilemiyoruz.

Gelelim asıl konumuza. Peki Apple ve Samsung arasındaki problem neden kaynaklıydı? Dava neden açılmıştı? 2011 yılında Apple, iPhone’lardaki; kavisli kenarlara, ekran çerçevesi ve ekrandaki ikon ızgarasına ait patentlerin ihlal edildiğini ve Samsung’un kendi akıllı telefonlarında bu özelliklere yer verdiğini ileri sürmüştü.

Dava Kaç Yıl Sürdü?

Patent davasına döndüğümüzde; yaklaşık 7 yıldır süren ve en uzun patent mücadelelerinden biri olan dava hakkında bugüne kadar pek çok karar çıkmıştı. Ancak tarafların yargı merciileri tarafından hükmolunan kararlara itiraz etmesi ya da belirlenen tazminat miktarlarına uyulmaması gibi problemler dava sürecinin bitmemesinde ön ayak olmuştu.

Apple tarafından açılan davada ilk olarak 2.5 milyar dolar tazminat talebinde bulunulmuştur. 2012 yılındaysa görevli mahkeme Samsung şirketinin 1 milyar dolar tutarında tazminat ödemesine hükmetmişti. Temyiz mercii 2015 yılında iPhone’ların dış görünüşünün marka tesciline konu olmayacağını belirten bir karar verdi. Böylece Samsung’un 550 milyon dolar ödemesine nihai olarak karar verildi.

Mahkeme verdiği karar ile Samsung’un patent ihlali nedeniyle Apple’ı toplamda 539 milyon dolar zarara uğrattığını belirtmiştir. Peki Samsung bu ödemeyi nasıl yaptı? Rivayet odur ki Samsung ödemeyi 30dan fazla tırla bozuk para şeklinde yapmıştır. Yaklaşık 20 milyar adet 5 cent ile yapılan ödemeyi Tim Cook “adilik” olarak yorumlamıştır. Mahkeme kararında ödemenin nasıl yapılacağının belirtilmemesiyle birlikte yaşanan olayın ardından ödemenin banka yoluyla yapılacağı belirtilmiştir. Apple basına yaptığı açıklamada yargı sürecinin asıl sebebinin para olmadığını, ancak inovasyon çalışmalarını da koruyacağını belirtmiştir.

Patent Hakkı Gaspı

Ülkemizde patent hakkının gaspından kısaca şöyle bahsedebiliriz;

Patent hakkının gaspı için görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesidir. Bu mahkeme Ceza ve hukuk olarak iki bölüme ayrılmıştır. Patent talep hakkı; buluşu yapan kişiye aittir. Bu hak başkalarına devir de edilebilir. Patentin gaspı durumunda Sınai Mülkiyet Kanunu madde 111’e göre;

Patent, gerçek hak sahibinden başkasına verilmişse gerçek hak sahibi olduğunu iddia eden kişi, patentin sağladığı diğer hak ve talepleri saklı kalmak şartıyla, patentin kendisine devredilmesini mahkemeden talep edebilir.

Söz konusu bu hak hak düşürücü süreler içerisinde kullanılmalıdır. Patentin alındığına dair, yayımlanmasından itibaren 2 yıl içinde, kötüniyet durumunda ise patent koruma süresinin bitimine kadar kullanılabilir.

Bu maddeye göre açılan dava ile bu dava sonucunda verilen ve kesinleşen hüküm sicile kaydedilerek Bültende yayımlanır.

Söz konusu maddeye göre patent hak sahipliği değişirse, bu değişiklik sicile kaydedildiği anda üçüncü kişilerin bahsedilen patentle ilgili lisans hakkı ve tanınan diğer hakları sonlanır.”

Patent Sahibi Hakları

Yani özetle patent sahibi şu taleplerde bulunabilir;

-Gasp eyleminin durdurulması,

-Gaspın giderilmesi ve maddi-manevi zararın tazmini,

-Gasp eylemi ile birlikte üretilen ürünlere el konulması ve el konulan ürünlerin mülkiyetinin hak sahibine aktarılması,

-Tecavüzün devamını önlemek amacıyla tedbir alınması gibi hakları vardır.

Yakın zamanda bir başka büyük patent problemi ise Apple ile Qualcomm arasında yaşandı. Qualcomm Çin’de yargı yoluna giderek ilk zaferini kazandı. Karar sonucunda bazı iPhone modellerinin satışları durdurulmuştu. Ardından ise Almanya’da da zafer kazandı. Mahkeme kararı doğrultusunda, Apple şirketinin Almanya’daki bütün iPhone 7 ve iPhone 8 model cihazlarının toplatılması kararı çıkarak uygulandı. Yani özet olarak firmaların patent probleminden kaynaklı olarak büyük yaptırımlara maruz kaldığını görebiliyoruz. Bu yaptırımlar da firmalar açısından büyük maddi kayıplara yol açabiliyor. 08.04.2019

Av. Arif Nazif AYDIN

Patent nedir?

0.00
0

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir